Кыргыз Республикасынын Президентинекараштуу Стратегиялык демилгелер улуттук институту менен Кыргыз Республикасынын Президентине караштуу Улуттук илимдер академиясы биргеликте “Улуттукдем-дүйнөлүк бийиктик” унгужолун турмушка ашыруунун алкагында уюштурган, “Езелки кыргыз тамгаларын үйрөнөма” аталышындагы китептин бет ачарына байланышкан иш-чара кечээ 28-январда УИАнын жыйындар залында жогорку деңгээлде болуп өттү.
Иш-чаранын башталышында УИАнын вице-президенти Ч. И.Арабаев, СДУИнин директорунун орун басары Н. К. Дарданов, Кыргыз Республикасынын Президентине караштуу Мамлекеттик тил жана тил саясаты комиссиясынын төрагасы М. Б. Мураталиев куттуктоо сөз сүйлөштү.
Китептин автору СДУИнин башкы эксперти, физика-математика илимдеринин кандидаты С. К. Дыйканов өз сөзүндө бул эмгек кыргыз элинин эзелки жазма мурасы болгон Орхон-Енисей рун жазууларынын тарых-таржымалына арналгандыгын, аны азыркы кыргыз тилинде жана башка түрк тилдеринде колдонуу жолдору жөнүндө жазылгандыгын баяндап берди. Байыркы кыргыз алфавити адамзат тарыхында эң алгач жаралгандыгын жана дүйнөдөгү алфавиттер арасында баштапкы ордун далилдеген илимий жүйөлөр аркылуу финикиялык алфавиттин «биринчи» экендиги тууралуу кеңири тараган пикирдин негизсиз экендигин көрсөткөн далилдерди келтирди. “Дүйнөдөгү бүт алфавиттердин биринчисинен экинчиси келип чыккандыгын филология илими тастыктайт. Демек, байыркы кыргыз алфавити дүйнөдөгү бүт алфавиттердин пайда болушуна башат болуп берген”- деп билдирди С. К. Дыйканов өз сөзүндө.
Жарыш сөзгө чыгып ойлорун билдиришкен окумуштуулар-филология илимдеринин доктору Г.Жамангулова, тарых илимдеринин доктору С. Т. Кайыпов, филология илимдеринин доктору, академик, С. Мусаев, философия илимдеринин кандидаты Э. Ж.Каныметов, СДУИнин башкы эксперти К. А. Кошалиев, коомчулуктан коомдук ишмер, Б. Абдразаков ж.б. өз сөздөрүндө өзүбүздүн төл жазмабызга акырындык менен өтүүнүн зарылчылыгы жана жолдору жөнүндө айтышты. Ал эми жаштардын атынан сөз алган Дөөлөтбек уулу Самаган, IT технологиянын мүмкүнчүлүгүн колдонуп, битик жазууларын пропагандалап жаткан кызыктуу тажрыйбасы менен бөлүштү.
Жыйындын катышуучулары адамзат цивилизациясынын орошон табылгаларынын бири болгон жазма маданияттын башатында кыргыздар тургандыгын тастыктаган илимий эмгектин жарык көрүшүн чоң жаңылык катары баалашып, Енисей кыргыз жазууларын акырындык менен элдин энчине кайтаруунун зарылчылыгын баса белгилешип, иш-чаранын соңунда 12 пункттан турган Резолюция кабыл алышты.
Презентация книги «Я научусь исконным кыргызским буквам»
28 января 2026 года, в зале заседаний Национальной академии наук Кыргызской Республики на высоком уровне прошло мероприятие, посвящённое презентации книги «Я научусь исконным кыргызским буквам». Мероприятие было организовано Национальным институтом стратегических инициатив при Президенте Кыргызской Республики совместно с Национальной академией наук Кыргызской Республики при Президенте Кыргызской Республики в рамках реализации идеологической концепции «Национальный дух — мировые высоты».
С приветственными словами в начале мероприятия выступили вице-президент Национальной академии наук КР Ч. И. Арабаев, заместитель директора Национального института стратегических инициатив Н. К. Дарданов, а также председатель Комиссии по государственному языку и языковой политике при Президенте Кыргызской Республики М. Б. Мураталиев.
Автор книги — главный эксперт Национального института стратегических инициатив, кандидат физико-математических наук С. К. Дыйканов — в своём выступлении отметил, что данная работа посвящена истории и происхождению орхоно-енисейских рунических письмен, являющихся древним письменным наследием кыргызского народа. В книге также рассматриваются пути использования этих письмен в современном кыргызском языке и других тюркских языках. Автор привёл научные аргументы, доказывающие, что древний кыргызский алфавит возник одним из самых первых в истории человечества и занимал исходное место среди мировых алфавитов. Он также представил доказательства необоснованности широко распространённого мнения о «первенстве» финикийского алфавита. «Филологическая наука подтверждает, что все алфавиты мира произошли один от другого. Следовательно, древний кыргызский алфавит стал истоком возникновения всех мировых алфавитов», — подчеркнул С. К. Дыйканов.
В ходе обсуждения своими мнениями поделились учёные: доктор филологических наук Г.Жамангулова, доктор исторических наук С. Т. Кайыпов, доктор филологических наук, академик С. Мусаев, кандидат философских наук Э. Ж. Каныметов, главный эксперт НИСИ К. А. Кошалиев, а также представители общественности, в том числе общественный деятель Б. Абдразаков и другие. В своих выступлениях они говорили о необходимости и путях постепенного возвращения к собственному национальному письму.
От имени молодёжи выступил Доолётбек уулу Самаган, который поделился своим интересным опытом популяризации битик-письмен с использованием возможностей IT-технологий.
Участники заседания высоко оценили выход в свет данного научного труда как значимое событие, подтверждающее, что кыргызы стояли у истоков письменной культуры — одного из величайших достижений человеческой цивилизации. Они особо подчеркнули необходимость поэтапного возвращения енисейских кыргызских письмен в общественное пользование. По итогам мероприятия была принята Резолюция, состоящая из 12 пунктов.
Konoi Karybai uulu